Maatregelen tegen overstromingen

Oorzaken overstromingen en wateroverlast

De kans op overstromingen en wateroverlast neemt toe door meerdere oorzaken:

• De zeespiegel stijgt en het klimaat verandert door opwarming van de aarde. Klimaatverandering veroorzaakt extreme regenbuien en langdurige natte periodes.
• Door bodemdaling groeit het niveauverschil tussen de zee en de bodem. Veengronden zakken in. Hierdoor kost het veel meer moeite om een teveel aan regenwater weg te pompen. Het gevolg is dat het grondwater op sommige plaatsen hoger komt te staan.
• Verstedelijking zorgt voor meer bebouwing en bestrating. Hierdoor is er minder grond beschikbaar waardoor water weg kan zakken. Overtollig water kan niet meer wegstromen door rioleringen en gemalen.

Het kabinet wil daarom water en bodem sturend laten zijn bij beslissingen over de inrichting van het land.

Dijken, duinen en dammen beschermen Nederland

Waterkeringen, zoals dijken, duinen en dammen, beschermen ongeveer 60% van Nederland tegen overstromingen. In dit overstroombare gebied wonen zo’n 9 miljoen mensen. Dit aantal neemt toe. Ook is de economische waarde in deze gebieden gestegen. Er wordt 70% van het bruto nationaal product verdiend. Om een watersnoodramp vóór te zijn, worden verschillende maatregelen genomen.

Maatregelen tegen overstromingen

• Nieuwe eisen voor dijken, dammen en duinen
  Er gelden veiligheidsnormen voor dijken, dammen en duinen. In deze normen staat dat de waterschappen en Rijkswaterstaat tot en met 2050 de tijd hebben om de dijken en duinen te versterken. Dan is iedereen in Nederland minimaal even goed beschermd tegen overstromingen. Gebieden waar veel slachtoffers kunnen vallen of waar de economische schade groot zou zijn worden extra beschermd. Bijvoorbeeld de kerncentrale in Borssele. In de deltabeslissing Waterveiligheid van het Deltaprogramma staan de normen voor de waterveiligheid beschreven.

• Beoordeling en aanpak waterkeringen
  Waterkeringen worden ten minste eens in de 12 jaar beoordeeld door waterschappen en Rijkswaterstaat. Dat gebeurt met het Beoordelings- en ontwerpinstrumentarium. Hierin staan regels voor de beoordeling van de waterkeringen.

• Deltaprogramma
  Met het Deltaprogramma beschermt de overheid Nederland nu en in de toekomst tegen overstromingen. Ook zorgen plannen uit dit programma voor voldoende zoetwater. In het Deltaprogramma staat onder andere het Nationaal Waterprogramma  2022-2027. Dit plan beschrijft de richting van het nationale waterbeleid in deze periode. Met een vooruitblik richting 2050. De Deltacommissaris zorgt ervoor dat het Deltaprogramma jaarlijks wordt bijgewerkt en wordt uitgevoerd.

• Hoogwaterbeschermingsprogramma
  In het Hoogwaterbeschermingsprogramma voeren waterschappen en Rijkswaterstaat dijkversterkingen uit. Dit doen zij om ervoor te zorgen dat Nederland wordt beschermd tegen overstromingen vanuit de zee, grote rivieren en grote meren. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is onderdeel van het Deltaprogramma.
• Overtollig water vasthouden of afvoeren
  De overheid reserveert ruimte in Nederland om overtollig water vast te houden. Bijvoorbeeld in parken, recreatiegebieden, natuurgebieden of groenvoorzieningen. Ook kan water terecht in zogenaamde retentiegebieden. Deze gebieden zijn speciaal bedoeld voor opvang van water. De overheid wijst ook polders aan om water in op te vangen.

Europese afspraken tegen overstromingen

De Europese Unie (EU) bepaalt het Europese beleid op het gebied van overstromingsrisico's (in het Engels). Het ene land mag niet in de problemen komen door maatregelen van het andere land. Daarom moeten EU-landen met elkaar samenwerken. En ze moeten hun beleid op elkaar afstemmen. De beleidsregels staan in de EU-richtlijn Overstromingsrisico's. Deze richtlijn is een onderdeel van de Omgevingswet.

Ook zijn de EU-landen verplicht om kaarten te hebben die de overstromingsrisico’s aangeven. De Nederlandse kaarten met overstromingsrisico's staan op de website Risicokaart.